Nederland gaat uitbarstingen op de zon in real-time monitoren

ASTRON (Nederlands instituut voor radioastronomie) en S[&]T (Science [&] Technology) starten met de bouw van een zonneradiotelescoop die uitbarstingen op de zon direct signaleert. Aanleiding voor de bouw is een verzoek van het Ministerie van Defensie. Ook het KNMI (Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut) neemt deel aan dit project. De eerste fase van het project DISTURB (Disturbance detection by Intelligent Solar radio Telescope of (Un)perturbed Radiofrequency Bands) waarin het ontwerp van de radiotelescoop wordt ontwikkeld had op 30 januari de kick-off.

Uitbarstingen op de zon komen regelmatig voor en geven over het algemeen geen problemen als ze klein zijn. Af en toe zijn de uitbarstingen echter zo intens dat ze radars, gps-ontvangers of radioverbindinsgen ernstig kunnen storen. Zo ondervond in 2015 het vliegverkeer in Zweden ernstige vertraging doordat een radar op de luchthaven van Malmö werd verblind. Het Ministerie van Defensie en het KNMI willen militaire en civiele gebruikers van antennesystemen voor dergelijke intense uitbarstingen kunnen waarschuwen. De zonneradiotelescoop van het project DISTURB voedt hun waarschuwingssystemen met de noodzakelijke data.

“Het is geweldig dat technieken uit de radiosterrenkunde een direct maatschappelijke toepassing krijgen.” Zegt Michiel Brentjens, radiosterrenkundige bij ASTRON.

Tot nu toe zijn er praktisch geen vergelijkbare instrumenten die in real-time storingsgegevens van de zon kunnen leveren. Degene die er zijn, zijn niet toegankelijk, hebben een minder goede kwaliteit of produceren met een aanzienlijke vertraging, wat op cruciale momenten problematisch kan uitpakken. Daarom hebben ASTRON, S[&]T en het KNMI de handen ineengeslagen en zetten zij nu de eerste stap naar een telescoop die metingen van extreme uitbarstingen op de zon vrij toegankelijk maakt.

Nadat het ontwerp van de zonneradiotelescoop voltooid is, wordt er in het vervolgproject een eerste prototype op volle schaal gebouwd. Daarna kan er worden opgeschaald naar 12 tot 20 stations wereldwijd verspreid, zodat de radiotelescoop een globale dekking heeft. De telescoop wordt gebaseerd op het model van antennes van verschillende bestaande en toekomstige telescopen zoals LOFAR (LOw Frequency ARray, radiotelescoop van ASTRON) en SKA (Square Kilometer Array).

Wanneer de telescoop detecteert dat er een uitbarsting op de zon plaatsvindt, zal LOFAR hier op reageren door o.a. radiofoto’s van de zon te maken en het Ministerie van Defensie zal weten dat ze storing kunnen ondervinden op hun systemen. Daarnaast is deze ontwikkeling belangrijk voor de internationale civiele luchtvaart die effecten van de zon steeds meer meeneemt in haar procedures.

S[&]T leidt het project. De verwachting is dat de eerste fase van het project waarin het ontwerp tot stand komt 15 maanden in beslag zal nemen.

PI4LDN heeft het goed gedaan met de 11 steden contest

Ondanks de slechte condities heeft PI4LDN in november meegedaan aan de 11 steden contest. Ieder jaar wordt dit evenement georganiseerd door de VERON, afdeling A14, Friesland Noord. Dit jaar werd het 2 meter gedeelte bemand door Adrie (PD3AR), Alex (PA3DGO) en Eric-Jan (PA1EJ) en het 80 meter gedeelte door Loek (PA9LUC), Markus (PE1HOY) en Hennie (PA0LMA). Buiten de gezelligheid werden er natuurlijk ook verbindingen gemaakt. Zo konden we op 80 meter alle 11 steden stations werken een verdienstelijke 11e plaats van de 35 deelnemers (buiten regio 14) was dan ook ons deel. Op de 2 meter ging het ondanks de slechte condities vrij goed, er werd zelfs gewerkt met Borne (PE2VAV) Het eind resultaat mag er dan ook zijn. Hier zijn we netjes 4e geworden in een deelnemers veld van 15 teams (buiten regio 14) Wij hebben hier 8 van de 11 steden stations kunnen werken. Met een beetje geluk had er hier meer in gezeten. Kortom een geslaagd resultaat die we 19 november willen verbeteren. Voor alle uitslagen en foto’s kunt u kijken op de site van PI4LWD

Nederland gaat samenwerken om de grootste radiotelescoop ter wereld te bouwen

P E R S B E R I C H T
————————————————————————————————————-

28 januari 2019

Nederland gaat samenwerken om de grootste radiotelescoop ter wereld te bouwen

ASTRON, het Nederlands instituut voor radioastronomie, is verheugd dat Nederland gaat meewerken aan de bouw en het beheer van de grootste radiotelescoop ter wereld, de Square Kilometre Array (SKA). Dit ambitieuze project zal leiden tot grote ontdekkingen over de aard van ons universum en lang bestaande vragen beantwoorden. De ministerraad heeft besloten dat Nederland het verdrag tot de oprichting van het internationale SKA-observatorium gaat ondertekenen. ASTRON coördineert de Nederlandse deelname aan SKA.

De bouw van SKA zal de komende jaren worden voortgezet. Op 12 maart 2019 zullen de internationale partners, nu inclusief Nederland, in Rome een verdragsovereenkomst ondertekenen. De 30 miljoen euro die door het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap wordt toegekend, vormt de basis voor de Nederlandse deelname om SKA te realiseren.

“Dit zijn spannende tijden voor ons,” zegt prof. Carole Jackson, algemeen en wetenschappelijk directeur van ASTRON. “Nederland zal een volwaardige partner zijn in deze wereldwijde telescoop om een aantal van de mysteries van het universum te onderzoeken. We zijn blij dat de regering heeft besloten om op deze manier te investeren.”

Negen multinationale consortia leggen de laatste hand aan het ontwerp van SKA, waarvan de bouw gepland is om in 2021 te beginnen. ASTRON leidt het consortium dat de antennestations van SKA in West-Australië ontwikkelt. Daarnaast speelt het een grote rol in twee andere consortia waarbinnen oplossingen worden ontworpen voor het combineren en verder verwerken van de enorme hoeveelheden data die de antennes produceren.

SKA wordt de grootste en meest gevoelige radiotelescoop ter wereld. In West-Australië zal de telescoop uit 130.000 antennes bestaan, verspreid over 512 antennevelden. Het ontwerp is gebaseerd op ASTRON’s Low Frequency Array (LOFAR) telescoop. Met al deze antennes gaat SKA enorme hoeveelheden data genereren: één petabit per seconde – meer dan drie keer het wereldwijde internetverkeer in 2018.

Een netwerk van SKA Regional Centres zal de SKA-gegevens verwerken en archiveren, waarbij het enorme volume data wordt omgezet in wetenschappelijke ontdekkingen. Nederland zal een Science Data Centre (SDC) opzetten om werkgelegenheid te bieden aan hoogopgeleide onderzoekers, ontwikkelaars en ondersteunende (ICT) dienstverleners. Door krachten te bundelen en samen te werken met andere data-intensieve sectoren, ontstaat een publiek-privaat, multidisciplinair cluster dat zich richt op data science.

Dr. Michiel van Haarlem, hoofd van het SKA Office Nederland bij ASTRON, voegt toe: “Binnen dit project is overeengekomen dat de deelnemende landen een proportioneel aandeel krijgen in contracten voor de bouw van SKA. Nederlandse bedrijven en instellingen zijn goed gepositioneerd om contracten te winnen op veel gebieden, bijvoorbeeld voor de levering van elementen van de telescoop en slimme software.”

SKA zal naar verwachting een enorme impuls geven aan het brede astronomische onderzoek: van het testen van Albert Einstein’s algemene relativiteitstheorie, het onderzoeken van het vroege heelal en het ontstaan van de eerste sterren en sterrenstelsels, het in kaart brengen van de magneetvelden in het heelal, het verhelderen van de mysterieuze snelle radioflitsen, de studie van planeten rond nabije sterren, tot aan het zoeken naar een antwoord op een van de grootste mysteries voor de mensheid: zijn we alleen in het heelal?

“SKA zal een echt transformationeel instrument zijn, in staat om direct waterstofgas in het jonge universum te visualiseren,” zegt prof. Leon Koopmans (Rijksuniversiteit Groningen). “Dit gas vormde bijna alles dat we nu om ons heen zien. Het ontdekken en in kaart brengen van waterstof in de periode nadat Kosmische Achtergrondstraling werd uitgezonden zal een grote lacune in onze kennis opvullen.”

Prof. Ralph Wijers (Universiteit van Amsterdam), voorzitter van de Raad voor de Sterrenkunde, vult aan: “Deelname aan SKA was een topprioriteit voor de Nederlandse astronomische gemeenschap in haar strategisch plan. Ik ben enthousiast over de wetenschappelijke mogelijkheden die het onze gemeenschap biedt en ik ben blij dat de lange geschiedenis van de Nederlandse expertise in radioastronomie nu kan worden vertaald in een lidmaatschap van het eerste wereldwijde observatorium.”

Het SKA-project zal niet alleen een grote wetenschappelijke impact hebben, maar ook technologische innovatie stimuleren. Ontwikkelingen op het gebied van antennes, datatransport, software en rekenkracht zullen worden bevorderd door de eisen van SKA.

 


Ter aanvulling!

Op 20 april organiseert afdeling Leiden een excursie naar Astron in Dwingeloo. Aanmelden via pa7da@veron.nl

Tafeltjesverkoop VRZA Kagerland

Donderdagavond 31 januari is er bij de afdeling Kagerland in Sassenheim een tafeltjes verkoop.
Er is rond 20.00 uur gelegenheid om daar iets leuks aan te schaffen voor een amateurprijsje
Misschien wil je hier melding van maken op de website van de afdeling.
Hierbij een linkje naar de facebook pagina van Kagerland

Excursie naar Astron

Voor 20 april staat een excursie ingepland naar Astron in Dwingeloo, waar ons oud-afdelingslid Nico Ebbendorf PA3ADU voor ons klaarstaat voor een presentatie over het Lofar 2 project, een bezichtiging aan de radiotelescoop van CAMRAS en mogelijk een bezoek aan Westerbork. Vanwege de veiligheid kunnen er maar 14 personen deelnemen aan de excursie en er zijn reeds aanmeldingen ontvangen.

Ben je geïnteresseerd? Stuur even een e-mail met aanmelding naar pa7da@veron.nl

 

Gouden Speld voor Loek Geertsen PA9LUC

Tijdens de huishoudelijke vergadering op dinsdagavond 15 januari van afdeling Leiden gehouden in het Clubgebouw de Hoystak van Scouting Scojesa te Sassenheim, ontving Loek Geertsen op voordracht van het afdelingsbestuur van het Hoofdbestuur de Gouden Speld.

Peter Zwamborn PE1GEX, die namens het HB de Gouden Speld overhandigde, noemde een lange lijst van activiteiten en vroeg aan Loek of hij eigenlijk nog voldoende vrije tijd geniet.

Naast het vele vrijwilligerswerk binnen de afdeling verricht hij ook veel werkzaamheden binnen de Commissie Gehandicapte Radioamateurs, de “International Police Association Radio Club, Dutch Section” en als radioamateur activiteiten voor de Scouting.

Ook zijn gezin was tijdens dit heugelijk feit aanwezig. Namens de afdeling werd natuurlijk de bekende bos met bloemen overhandigd.

 

Nieuwsbrief januari 2019 en Huishoudelijke vergadering

De nieuwe nieuwsbrief met de Agenda voor de Huishoudelijke vergadering is weer te downloaden vanaf deze website! 

Tevens roept het bestuur van afdeling Leiden alle leden op om deze belangrijke bijeenkomst bij te wonen!

Elektronica Vlooienmarkt 23 februari 2019 MFC Aperloo ’t Harde

Zaterdag 23 februari 2019 organiseert de afdeling Noord-Oost Veluwe van de VERON voor de 23ste keer haar Elektronica Vlooienmarkt in de grote sporthal van MFC Aperloo ’t Harde. Daar zal ruim 220 meter aan kramen opgesteld staan.

Op deze gezellige Elektronica Vlooienmarkt zijn  nieuwe of gebruikte spullen te koop door de standhouders. Deze komen uit Nederland, Duitsland en België. Er is een groot aanbod van spullen die op de een of andere manier met elektronica te maken hebben.

Ook voor radiohobbyisten zijn er allerlei spullen te koop. Variërend van antennes, kabels, meetapparatuur en voedingen tot allerlei transceivers en porto`s. Maar natuurlijk is de zelfbouwende elektronicahobbyist niet vergeten door het grote aanbod van losse onderdelen en (sloop)apparaten. Zo zijn er voor de computerliefhebbers computers, laptops, componenten en accessoires verkrijgbaar. Ook op het gebied van Arduino en raspberry pi is er voldoende te vinden. Dat vaak voor zeer gunstige prijzen. Ook zijn er allerlei soorten led-verlichting , led-strips, zaklantaarns, telefoonladers, opbergsystemen, opbergkratten, gereedschap en vele andere zaken te koop.

Dus mocht u op zoek zijn naar een moeilijk verkrijgbaar onderdeel, verzamelt u oude radio’s, oude legerapparatuur, bent u een computeraar, of wat dan ook op het gebied van elektronica? Kom dan zaterdag 23 februari 2019 naar deze gezellige Radiomarkt.

De markt is 23 februari 2019 in het MultiFunctioneel Centrum “M.F.C Aperloo” Stadsweg 27 ’t Harde.
De markt begint om 09.00 uur en duurt tot 15.00 uur en de entree bedraagt 3 Euro. Er is voldoende gratis parkeerruimte .

Voor het laatste nieuws en informatie : www.pi4nov.nl

Kees Gozeling PA0DER SK

Op 85 jarige leeftijd is overleden ons lid Kees Gozeling PA0DER. 

Kees was oud- penningmeester van onze afdeling, First operator van PA0/PI4AA en oud-penningmeester van de Benelux QRP-Club.

Zaterdag 22 december wordt van Kees afscheid genomen in het Crematorium Duin-en Bollenstreek.

We wensen Bep, kinderen en kleinkinderen veel sterkte toe!

Namens afdeling Leiden

Jaap van Duin PA7DA voorz.

Robert van der Zaal PA9RZ secr.

Repeater PI2NWK weer actief

Na het plaatsen van een 10dB verzwakker is de Repeater PI2NWK weer geactiveerd.

We hopen dat het storende element geen invloed zal hebben op de repeater!